Hout is een van de meest gevarieerde materialen die met een laser bewerkt kunnen worden, maar het gedrag tijdens het snijproces verschilt sterk per houtsoort. Wie het lasersnijden van hout uitbesteedt voor decoratieve panelen, sign- en displaytoepassingen of industriële hulpstukken, heeft er baat bij te begrijpen wat er op materiaalniveau gebeurt. Die kennis bepaalt mede de keuze van het uitgangsmateriaal en de verwachte kwaliteit van het eindproduct.
Wanneer een laserstraal hout snijdt, ontleedt het materiaal langs de snijlijn thermisch (pyrolyse). De warmte-inbreng veroorzaakt een verkoolde rand, waarvan de breedte en intensiteit afhankelijk zijn van de dichtheid, het harsgehalte en het vochtgehalte van de houtsoort. De mate van verkleuring, de snijsnelheid en de randkwaliteit variëren daardoor aanzienlijk tussen balsa, MDF, multiplex, berk en hardhoutsoorten als eiken of walnoot.

Hout wordt gesneden met een CO2-laser (10,6 µm). De energie van de laserstraal wordt daarbij direct omgezet in warmte. Die warmte is zo geconcentreerd dat het materiaal ter plaatse van de kerf thermisch ontleedt (pyrolyse) en als gas en rook wordt afgevoerd. Rondom de kerf ontstaat een warmte-beïnvloede zone waar het hout gedeeltelijk verkoolt zonder volledig weg te branden. De breedte van die zone is afhankelijk van de thermische geleidbaarheid van het hout en de ingestelde laserparameters zoals vermogen, snijsnelheid en focuspositie.
Bij houtsoorten met een hoog harsgehalte, zoals grenen of vuren, kan hars uit het materiaal vrijkomen en neerslaan op het oppervlak naast de snijlijn. Dat geeft een lichtbruine aanslag die soms nabewerking vereist. Bij houtsoorten met een lager harsgehalte, zoals populier of MDF, is dit effect aanzienlijk minder uitgesproken. Het vochtgehalte speelt eveneens een rol: droger hout geleidt de warmte minder goed en geeft doorgaans een scherpere kerf met minder randverkleuring.
MDF, ofwel Medium Density Fibreboard, is een van de meest gebruikte materialen bij het lasersnijden van hout. De homogene samenstelling, zonder nerf of groeiring, zorgt voor een consistent snijgedrag over de volledige oppervlakte van de plaat. De snijrand is gelijkmatig en vertoont een karakteristieke donkerbruine tot zwarte verkleuring die bij de meeste decoratieve toepassingen als aanvaardbaar wordt beschouwd.
MDF is verkrijgbaar in diktes van 3 mm tot 18 mm en reageert goed op de laserstraal bij gangbare instellingen. De lijmbinders in MDF bevatten echter formaldehyde en andere vluchtige organische verbindingen die tijdens het snijproces vrijkomen. Goede afzuiging en ventilatie zijn daardoor onmisbaar bij de verwerking van dit materiaal. Voor toepassingen in de sign- en displayindustrie, waarbij nauwkeurige contouren en gladde snijranden gevraagd worden, is MDF een praktische keuze met reproduceerbare resultaten.

Multiplex bestaat uit meerdere dunne houtlagen die haaks op elkaar worden verlijmd. Dat geeft het materiaal zijn kenmerkende sterkte, maar heeft ook invloed op het lasersnijgedrag. De lijmlagen absorberen de laserenergie anders dan het hout zelf, wat zichtbaar is aan de snijrand: op de plaatsen waar lijmlagen liggen, is de verkleuring soms iets donkerder of breder dan in de houten lagen. Bij berkenmultiplex, een van de meest gebruikte kwaliteiten voor laserbewerking, is de lijmverdeling gelijkmatig en is het eindresultaat doorgaans netjes en consistent.
Populierenmultiplex, dat lichter en iets zachter is dan berk, geeft een enigszins bredere warmte-beïnvloede zone maar is goed bewerkbaar. Bij multiplex met hardhouten deklagen, zoals eiken fineer, gedraagt de buitenste laag zich anders dan de binnenste vullagen. Dat vraagt om een zorgvuldige afstemming van het laservermogen en de snijsnelheid om te voorkomen dat de deklaag sterk verkoolt terwijl de binnenste lagen nog niet volledig zijn doorgesneden. Bij Reijnders Graveer en Lasertechniek B.V. worden de procesparameters daarom per materiaal en dikte afgestemd.
Bij massief hout is het verschil in gedrag tussen zachthout en hardhout uitgesproken. Zachthoutsoorten zoals grenen, vuren en den hebben een lagere dichtheid en bevatten vaak harsgangen. De laserstraal snijdt er snel doorheen, maar de vrijkomende hars kan tot vlekvorming leiden naast de snijlijn. De snijrand heeft bij zachthout doorgaans een lichtere, bruinachtige kleur dan bij harde houtsoorten.
Hardhoutsoorten als eiken, walnoot, kers en beuken hebben een hogere dichtheid. Dat betekent dat de laser meer energie nodig heeft om het materiaal door te snijden, wat de snijsnelheid verlaagt en de warmte-inbreng per millimeter snijlijn verhoogt. De snijrand heeft een donkere, soms bijna zwarte kleur die bij decoratieve toepassingen, zoals wandpanelen of interieuronderdelen, een aantrekkelijk contrast geeft met het lichtere basismateriaal. Bij maatwerkonderdelen in hout levert dit een visueel effect op dat met traditionele snijmethoden moeilijk te realiseren is.
Balsa is een extreem licht zachthout met een zeer lage dichtheid van circa 100 tot 200 kg per kubieke meter. De laserstraal snijdt er met minimaal vermogen doorheen, wat resulteert in een smalle kerf en een geringe warmte-beïnvloede zone. Voor modelmakers, prototypebouwers en bedrijven die lichtgewicht constructie-elementen produceren, is balsa daarom een aantrekkelijk materiaal om lasersnijwerk uit te besteden.
Het nadeel van balsa is de mechanische kwetsbaarheid: de geringe dichtheid maakt het materiaal gevoelig voor beschadiging tijdens hantering. De snijrand is licht van kleur en vertoont weinig verkleuring, wat de verwerking in witte of lichte ontwerpen vergemakkelijkt. In de architectuurmaquettebouw wordt balsa regelmatig ingezet als constructie- en opvulmateriaal.
Spaanplaat en OSB (Oriented Strand Board) worden minder vaak ingezet voor precisielasersnijden, maar zijn wel bewerkbaar. Spaanplaat heeft een onregelmatige interne structuur door de willekeurige verdeling van houtspaanders en lijmbinders. Dat geeft een snijrand die minder egaal is dan bij MDF of multiplex. De lijmbinders in spaanplaat bevatten vergelijkbare vluchtige verbindingen als MDF, wat dezelfde afzuigeisen stelt.
OSB heeft een nog grovere structuur door de grote houtspaanders, die per laag in een andere richting liggen. De snijkwaliteit is hierdoor minder voorspelbaar en de randafwerking vereist bij hogere kwaliteitseisen een nabewerking. Voor constructieve toepassingen waarbij de snijkwaliteit minder bepalend is, kan OSB worden ingezet. Voor decoratieve of nauwkeurige toepassingen zijn MDF, berkenmultiplex of massief hardhout doorgaans beter geschikt.
Naast lasersnijden wordt hout ook veelvuldig ingezet als basismateriaal voor lasergraveren. Bij het graveren wordt de laserstraal ingesteld op een lagere intensiteit, waardoor het houtoppervlak plaatselijk thermisch ontleedt en verkleurt zonder dat de plaat wordt doorgesneden. Het resultaat is een permanent merk of patroon in het oppervlak zelf.
De kleur en diepte van het gegraveerde vlak hangen sterk af van de houtsoort. Lichte houtsoorten zoals berk of esdoorn geven een sterk contrast tussen het lichte basismateriaal en het donkere gegraveerde vlak. Donkerdere houtsoorten zoals walnoot geven een subtieler resultaat. Voor bedrijven in de sign- en displaysector of de architectuurwereld biedt de combinatie van lasersnijden en lasergraveren op hout een veelzijdige productiemogelijkheid binnen één productiestroom.